Sarrera | Mapa | Kontaktua | Guri buruz |   
Hemen zaude: Sarrera »  Sare-aldizkariak »  Iritzi-muinetik »  Urrats garrantzitsuak emateko gogoa badago

Urrats garrantzitsuak emateko gogoa badago

2015-11-23 / 07:00 / Arkaitz Zarraga   BESTELAKOAK

Ederra egin du Patxi Saezek artikulu bakar batekin!! Fauna osoa bildu du bere inguruan eta gainera ia denak ados daudela esateko.

Artikuluaren beraren dohainak ugariak dira: ekarpengile guztiek onartua da argia, indartsua eta zuzena dela. Ahalegina egiten duela lehentasunak markatzeko, edo behintzat lehentasunak markatu beharra mahai gainean jartzen duela…. Adostasun handia lortu da ardatz nagusien inguruan aspaldiko partez. Seguruenik sakontzen hasiko bagina, desadostasun ugari ere agertuko lirateke, baina hainbat konturen inguruan ados gaudela ikusi ahal izan dugu eta hori, berez, gauza handia da!

Argi geratu da, besteak beste, urrats garrantzitsuak emateko gogoa badagoela. 50 ekarpenetatik gehienek azpimarratu dute salto bat emateko unea dela. Lortuko bagenu inertzia egokiak sortzea, diskurtso sendo eta erakargarriak eratzea eta zabaltzea, gidari aproposak topatzea, arlo guztietako euskaltzaleak ildo honetan lerratzea eta euren ekarpenak egitea… Nik neuk ere nire ekarpena egin nahi dut plaza honetan.

Eztabaida gaietako bat izan da lana arlorik garrantzitsuena den ala ez. Batzuek garrantzi handiagoa ematen diete hurbileko funtzioak betetzen dituzten esparruei, baina gehienek pisu handia onartzen diote lan-munduari, eta gehienek onartzen dute euskararen normalizazioa multifaktoriala dela. Hizkuntza nagusiak ez dira arlo hurbilenetatik desagertzen hasten, “goi mailakoetatik” baino. Izan ere, arlo horiek besteengan eragin handiagoa dute alderantziz baino. Berreskurapenean ere, beraz, berebiziko garrantzia eman beharko litzaieke. Dena dela, arlo horiei indartsuago eragiteak ez du esan nahi beste arloak aparkatu behar direnik. Patxik esan bezala, “bada garaia orain arteko esku-hartzeei eutsiz, heldu aroko jardun esparrurik nagusienean ere, lan-munduan hain zuzen ere, eraginkortasunez jarduteko”. Mikel Zalbideri emandako erantzunean ederto azaltzen du Patxik lan-munduak bestelako esparruetan duen eragina. Izan ere, kirol monitoreak langileak dira, dendariak langileak dira, aisialdiko arduradunak langileak dira, administrazioetakoak, komunikabideetakoak... Zonalde euskaldunetako langileak gehienetan lanean dira erdaldun inon badira, eta erdara hori herrira eramaten dute.

Nik esango nuke arlorik garrantzitsuenetakoak direla hezkuntza, lan-mundua eta komunikabideak, duten izaera irradiatzaileagatik eta egunean eskaintzen dizkiegun ordu kopuruagatik besterik ez bada. Gainera, duten egituraketagatik, plangintzak eratzeko aukera handiak dituzten arloak dira.

Baina, arloak bezala, lurraldeak ere eztabaidagai izan dira. Batzuek zonalde euskaldunak bereziki zaindu beharra lehenesten dute; arnasguneak babestu beharra. Beste batzuk “euskara salbatuko bada Bilbon salbatuko da” esalditik hurbilago sentitzen dira. Arloekin gertatu bezala, batak ez du bestea kentzen. Baina nik hutsune handia ikusten dut zonalde “ez-euskaldunetan” eta, zalantzarik gabe, horietan asko dugu irabazteko. Eta hor irabazitakoak eragin zuzena izango du nagusiki euskaraz bizi diren herrietan.

Gazteak eta zaharrak ere aztergai izan dira ekarpen-idazlan batzuetan. Nik argi ikusten dut gazteei begira politika berezia sortu behar dela, euren interesak kontuan hartuta, hizkerak errespetatuta, liderrak sustatuta... baina ez da egia lan-mundutik deskonektatuta bizi direnik. Argi eta garbi gazteei zuzenki eragiten die lan-munduak.

Hizkeraren kalitateari lotutako kontuak ere hausnarketa-gai dira. Zenbait zonaldetako euskaldunen gaitasun komunikatiborik ezak, euskaldunberri/euskaldunzahar binomioa… Euskara mehea ote den, aberastasuna galtzen ari ote den kezka agerikoa da. Hala ere, “zuzentasunari” eta “jatortasunari” erreparatu beharrean “egokitasunaren” aldeko joerak nagusitzen ari dira azken aldian. Gainera, gaitasun komunikatiboa deskribatzeko egiten ari diren ikerketak ere lagungarri ditugu afera horri subjektibotasunetik barik zientifikotasun apur batez begiratzeko. Gai horri zuzenean loturik dago, nire ustez, Patxik Euskaltzaindiari egindako deia. Euskaltzaindiaren lehen aldia corpusari begira egon da, eta lan hori beharrezkoa zen. Baina Patxik proposatzen duen bigarren aldi horretan estatusari eta erabilerari begira egongo da Euskaltzaindia. Horrek bidea emango digu corpusaren lanketan egindako bideaz hausnartzeko. Zuzentasunak eta arauek protagonismo handiegia izan badute, corsea apur bat askatzeko aukera ere izango dugu. Hiztun tipologia berrien ahotan eta testuinguru berrietan, hizkuntza-aldaera berriak sortuko dira, hizkera berriak, testuinguru bakoitzerako egokiak, nahiz eta batzuetan guztiz zuzenak izan ez.

Beste Bai Euskarari antzeko bat behar dugu zalantzarik gabe, inflexio puntu berria. Eta, Erabiliko idazki hauei begiratuta, esan daiteke badirela gogoa eta gaitasuna horretarako. Egia esan, faltan ikusten dudana ilusioa da. Bai, arraroa da baina hori esango nuke, alegia, gogoa bai, baina ilusioa eta ausardia falta direla.

Seguruenik aurreko porrotek eragin dute ausardia falta hau. Baina, zergatik irten zen txarto 98ko saiakera? Labur-labur esango nuke ilusioa bai baina behar besteko gaitasuna eta gogoa faltatu izan zirela. Ilusoen ilusioa izan zen. Euskaltegiak, adibidez, futbol zelaietako jaira eta bai, baina benetako plangintzen egituraketara ez ziren bildu. Ikastolak eta ikastetxeak ere berdintsu. Esango nuke, diagnostiko bat egitetik haratago, sektore eta zonalde gutxik erantzun ziotela behar bezala jarritako demari. Plangintza eraginkorrak egiten ez dugu asmatu oro har.

Pruden Gartziak esaten du norbanakoak euskalduntzean egon dela akats nagusia, zerbitzuak euskalduntzera jo behar genuela. Gainera, sektore publikoan izandako porrota pribatuan errepikatzeko arriskuaz ohartarazi du. Baina, zergatik izan da ba porrot hori? Ba euskalduntzeko erabilitako metodologiek ez dutelako emaitza onik eman. Hizkuntza eskakizunen inguruan ardaztutako prozesuak izan dira eta horrek, zalantzarik gabe, ez du funtzionatzen. Euskaltegien jardunbidea erabat baldintzatu dute eta, ondorioz, euskaltegiak tortura-gelak bilakatu dira jende askorentzat. Euskaltegira joatea ez da batere erakargarria. Eta , jakina, emaitzak ez dira onak izan. Eskola mundua euskaldundu dela esaten da, baina nola? Zer irakatsi diegu IRALEtik euskaltegietara etorri diren irakasleei? Ba nagusiki iritzi artikuluak eta alkateei gutunak idazten. Gero ahozko gaitasun komunikatiborik ez dutela kexatu gara!!

Gaur egun klaseetara joaten diren %80tik gora euskara lanerako beharko dutelako bertaratzen dira. Baina euskaldun horiek euren testuingurua kontuan hartu gabe “euskaratzen” dira. Titulu baten bila joaten dira eta horretara begirako ikas-prozesua bilatzen dute. Baina, “Perfilek”, nola eragin diote irakaskuntzari? nolako euskaldunak sortu ditugu, nolako motibazioa dute? Sarritan azterketak eta euskaltegi aspergarriak dira hizkuntzaren irudia (euskara=perfila). Hori da, batez ere, zonalde erdaldunetako jendeari eman dioguna.

Beraz, kontua da testuinguruak euskalduntzea, norbanakoak horren baitan hartuta. Testuinguruak lurraldeak zein arloak izan daitezke. Baina euskaltegiak ez dira horretara jarri. Ikasgeletan ikasleen zain jarraitzen dute nagusiki. Bada garaia txip hori aldatu eta testuinguruetan presentzia handitzeko. Aipatu izan da zenbait enpresatan eta administraziotan teknikari ibili direnek ezagutza ere metatu dutela plangintzen garapenetan. Baina, askoz plangintza gehiagori erantzuteko nahikoa langile badago Elhuyar, Emun, Artez eta antzekoetan? Euskaltegietan bai, ordea. Irakasle ejerzito bat badugu eraginkorki aritzeko prestatu eta doitu beharko litzatekeena. Hori bai, lan handia dago doikuntza horretan.

Euskaltegien egitekoak enpresetan, komunikabideetan, aisialdian zein lurraldekako politiketan eragitera bideratu beharko lirateke. Aspaldi ari gara batzuk hori aldarrikatzen, bai eta perfilen lokarritik askatzea ere. Uda honetan ere horretaz aritu gara Baionan, UEUk antolatutako udako ikastaroen baitan.

Baina, jakina, horrek eraldaketa sakona eskatuko luke euskaltegien antolaketa moduetan, prestakuntzan eta ebaluazio sistemetan. Argitaratu berri den HEOC (Helduen Euskalduntzerako Oinarrizko Curriculuma) ondo interpretatzen badugu, ezin tresna hobea dugu horretarako. Bertako ikuspegi didaktikoa testuinguruak interpretatzera begira jartzen gaitu eta ikasleak testuinguru horien erdigunean jartzera, helburu jakinei erantzuteko euskalduntzera.

Baina gainera, euskaltegietako irakasleek eragin zuzena izango genuke hizkuntza paisaian, dokumentuak euskaratzen eta egokitzen, hizkuntza bera lantzen… Eta garrantzitsuena dena, gure presentziak euskararen erabileran eragin zuzena izaten du. Beraz, pentsa beharko genuke irakasle izatetik eragile izatera pasatu beharko ginatekeela. Eskolak eman bai, baina bestelako lanak ere bai.

Horrela jarduteak, gainera, beste alde positibo bat ere badu. Ikasleak plangintzaren baitan trebatzeak abantaila ugari izaten du. Euskalduntzen ari diren horiek eraldaketaren protagonistak sentituz gero, motibazio egokia izaten dute, modu signifikatiboan ikasten dute eta gaitasun handiagoa garatu. Euskararen aldeko diskurtsoek ere sarbidea izaten dute esparru horietan guztietan eta erresistentziak neutralizatzeko aukera izaten da. Gerora, gure ikasleak herri euskaldun batera joaten direnean erosoago sentitzen dira eta, batez ere, ez dira euskaraz bizitzeko oztopo izaten.


(ARKAITZ ZARRAGA AZURMENDI Basauriko euskaltegiko irakaslea, trebatzaile lanetan)


Testu honekin zuzen-zuzenean lotutakoak (Ikusteko gainean sakatu).

- Elefantea ikusi

- Euskaltzaindiari, euskalgintzaren lidergoa berreskuratzeko eskaera




Inprimatu


Erantzun

Euskara Patronatua
Tel.:943-814518
Faxa: 943-811947
erabili@erabili.eus