Sarrera | Mapa | Kontaktua | Guri buruz |   

Gaitasun agiriak

 

Ana Urkizak oraintsu argitara emandako EGA zertarako? zutabeak (Deia, 2015.02.23 / erabili.eus, 2015.02.26) zer pentsatua eman dit tartetxo batez.

Euskarak pairatzen duen titulitisak EGA historikoari ere eragiten omen dio, eta, euskaltzale edota erabiltzaile gehiago ekarri beharrean, curriculuma edertu edo puztu nahia/beharra duten tituludunak baino ez ditu sortzen, antza. Hala gertatzen baldin bada C1 mailako EGArekin, zer esanik ez gainerako B1 edota B2 hizkuntz titulazioen harira.

Euskara irakasleon artean, maiz eztabaidatu dugun kontua da hau: euskara egiaztapenek ba ote duten zentzurik hiztun edo erabiltzaile kopurua hazten ez badugu tituludun kopuruaz batera; hau da, gaitasun agiriok benetako gaitasunik egiaztatzen ote duten. Izan ere, oso kezkagarria baita hizkuntz eskakizun jakin bat egiaztatzen duen batek berori praktikan jarri nahi ez izatea, edo, agian, benetako mailarik ez duelako-edo, praktikan ezin jartzea.

Bada, balizko ezintasun horren karietara, lehengoan, B1 mailako lankide batekin komentatutakoa etorri zait gogora. Beraren ikasle gazte batek itzelezko arazoa eta ezina duenez euskarazko testuak sortzeko, irakasleak aste horretako idazlana erdaraz, ama-hizkuntza duen gaztelaniaz, egin zezala proposatu zion, eta ikasleak baietz, egin egingo zuela. Gerora, zorioneko idazlana gure artera iritsita, zinez, zur eta lur utzi gintuen han irakurritakoak. Zergatik? Bada, ez zeukalako ez hanka ez buru; sekulako akats lexikal, ortografiko eta gramatikalez gain, ez koherentziarik ez kohesiorik ez zen han ageri, inondik inora ere ez. Eta horrek galdera bati erantzun ezinda utzi gintuen bertan ginenok: zelan euskaldundu ama-hizkuntzan, berez, sasi-analfabetoa izan edo batere ondo moldatzen ez den erdalduna?

Galderak erantzunik ba ote duen ere ez dakit, baina badakit normaltzat-edo ematen dela euskaraz mailaren bat edo besteraino ikasi beharra, eta, areago, maila hori egiaztatzen duen titulazio ofizialen bat eskuratu beharra. Hau da, mundu guztia euskaraz jabetu baledi bezala, gaitasun agiriren bat edo bestez ere jabetu behar, eta, lortu ezik, irakaslearen edo euskalduntze sistemaren errua izango da, ezinbestean. Beti ere, besteri egotzi behar errua, euskara baita hizkuntza zaila, bestelakoa, arraroa eta, gainera, inposatu nahi dieguna (askok dixit). Baina zenbat gaztelania dakite euskara ikastera hurbiltzen zaizkigun askok eta askok? Euskaraz eskuratu nahi duten maila hori berori, gutxienez, ba al daukate euren ama-hizkuntzan?

Pentsatzekoa da zorioneko tituluak (B1, B2, C1 eta C2) gaztelaniaren jatorrizko hiztunei gaztelaniaz eskatuz gero, ziurrenik, ezusteren bat baino gehiago legokeela; hots, gaztelaniadun natibo askotxok ez lukete bere ama-hizkuntzaren gaineko gaitasun agiririk lortzerik, behar adinako mailarik aitortu ezinik. Orduan, akaso, bestelako jarrera leukakete euskararekiko berarekiko, eta konturatuko lirateke edozeinek ezin duela, betiere, euskara-agiri bat edo beste lortu. Baina, zorionez eurentzat, gaztelaniaz badakitela berez aitortzen zaie, euskaldunei euskaraz ez bezala. Analfabetoak, gure artean, euskaraz baino ez bide daude.

Euskara eta gaztelania koofizial eta bizikide baldin baditugu, titulazioei dagokienez, jakintza maila bera eskatu liteke bi hizkuntzetan; edo, bestela, batean eskatu ezean, bestean ere ez. Hala behar luke hizkuntz komunitate biak berdintasunez tratatzekotan, ezta? Baina, ezagun denez, koofizialtasunak eta bizikidetzak ez dakarte, berez, berdintasunik. Garbi dago ez duela irtenbide errazik gaitasun agirien afera honek. Dena dela, Ana Urkizak dioen legez, "euskararen erabileraren gaineko diskurtsoak beste esanahi bat hartu beharra dauka, ezinbestean. Zeren eta lanerako eskakizuna izango delako ikasiko badugu, baina gero lanean erabiltzeko gai sentitzen ez bagara, curriculumetako EGA tituluek ez dituzte bezeroak behar bezala artatuko eta are gutxiago kaleak euskaldunduko".


(ROBERTO ALKARTERRI helduen euskara irakaslea da)


Roberto Alkarterrik erabili.eus-en argitaratutakoak (irakurtzeko gainean sakatu):


Inprimatu


Euskara Patronatua
Tel.:943-814518
Faxa: 943-811947
erabili@erabili.eus